Oliwki to owoc, który nie jest anonimowy. Na stałe zadomowił się choćby w naszej europejskiej kulturze i jest jednoznacznie kojarzony z regionem Morza Śródziemnego. To gałązka oliwna była jednym z symboli igrzysk olimpijskich – otrzymywali ją uczestnicy sportowych zmagań w antycznej Olimpii [1].
Sprawdźmy, skąd wzięły się oliwki i które kraje na świecie zbierają najwięcej tych owoców.
Skąd się wzięły oliwki
Niektórzy archeologowie twierdzą, że drzewa oliwne były obiektem zainteresowań rolniczej działalności człowieka już 20 tysięcy lat p.n.e. na obszarze Mezopotamii, by po wielu wiekach trafić na grecką Kretę. Gaje oliwne istniały tam ok. 5000–3500 lat p.n.e., co potwierdziły wykopaliska. Dzięki Fenicjanom drzewa oliwne trafiły na obszar obecnej Hiszpanii w XI w. p.n.e. [2].
Gałązka oliwna miała istotne znaczenie w śródziemnomorskiej kulturze. Dla Greków była symbolem pokoju oraz zwycięstwa. Panny młode nosiły wianki oliwne, które trafiały także na głowy olimpijskich zwycięzców [3].
Zbiory oliwek w 2024 roku
Które kraje były największymi producentami oliwek w 2024 roku? Niekwestionowanym liderem w tym zestawieniu jest Hiszpania. Kraj z Półwyspu Iberyjskiego zebrał 8,31 mln t. Na drugim miejscu uplasowała się Turcja (3,75 mln t), na trzecim Włochy (2,29 mln t). Te trzy kraje, po zsumowaniu ich wyników, odpowiadały za 3/5 światowych zbiorów.
W pierwszej dziesiątce największych producentów w 2024 roku znalazły się ostatecznie:
- trzy kraje z Europy (Hiszpania, Włochy, Portugalia),
- trzy kraje z Azji (Turcja, Syria, Arabia Saudyjska),
- cztery kraje z Afryki (Egipt, Maroko, Tunezja, Algieria).
Z wymienionych krajów tylko Portugalia i Arabia Saudyjska nie miały dostępu do Morza Śródziemnego.
Co ważne, zestawienie FAO za 2024 rok nie uwzględniało wyniku Grecji, co dość poważnie rzutowało na skład podium. Jeśli spojrzymy na dane z 2023 roku, to Grecja była drugim największym producentem oliwek na świecie, osiągając wynik na poziomie 2,49 mln t. O tym kraju nie należy więc w żadnym wypadku zapominać – ma swoje znaczenie dla globalnej produkcji.
Wydajność produkcji
W kwestii wydajności produkcji prym wiodły kraje arabskie. Arabia Saudyjska z jednego hektara zbierała 14,63 tony oliwek. Kuwejt mógł pochwalić się rezultatem na poziomie 13,46 t/ha, a Egipt 10,78 t/ha. Liderzy w produkcji osiągali zdecydowanie gorsze wyniki: Turcja 4,1 t/ha, Hiszpania 3,14 t/ha, Włochy 2,12 t/ha.
Zestawienia za 2024 rok
Kraje według wielkości produkcji
w mln ton
| Hiszpania | 8,31 |
| Turcja | 3,75 |
| Włochy | 2,29 |
| Portugalia | 1,34 |
| Egipt | 1,26 |
| Maroko | 1,07 |
| Tunezja | 1,05 |
| Algieria | 0,91 |
| Syria | 0,78 |
| Arabia Saudyjska | 0,35 |
| Argentyna | 0,34 |
| Jordania | 0,22 |
| Stany Zjednoczone | 0,14 |
| Albania | 0,14 |
| Liban | 0,14 |
| Chile | 0,13 |
| Libia | 0,12 |
| Iran | 0,11 |
| Australia | 0,08 |
| Chorwacja | 0,05 |
Kraje według powierzchni upraw
w mln ha
| Hiszpania | 2,64 |
| Tunezja | 1,86 |
| Maroko | 1,23 |
| Włochy | 1,08 |
| Turcja | 0,91 |
| Grecja | 0,84 |
| Syria | 0,68 |
| Algieria | 0,47 |
| Portugalia | 0,38 |
| Libia | 0,18 |
Kraje według wydajności
w t/ha
| Arabia Saudyjska | 14,63 |
| Kuwejt | 13,46 |
| Egipt | 10,78 |
| Stany Zjednoczone | 8,47 |
| Chiny | 8,32 |
| Chile | 6,61 |
| Meksyk | 5,06 |
| Irak | 4,15 |
| Turcja | 4,10 |
| Jordania | 3,81 |
Globalna produkcja oliwek i powierzchnia upraw (1961–2024)
powierzchnia upraw – niebieska linia
wielkość zbiorów – czerwona linia
Dane: FAO
Źródła
[1] Rotkiewicz Maria, Symbole i maskotki olimpijskie, Warszawa 2016.
[2] oliwnyraj.pl, Historia drzewa oliwnego
[3] Critida, Historia drzewa oliwnego i oliwy z oliwek