Morela to owoc znany i lubiany. Jest częstym składnikiem produktów mlecznych (np. jogurtów) czy też domowych wypieków. Skąd pochodzi morela? Gdzie uprawia się ją na masową skalę? Spróbujmy odpowiedzieć na te pytania.
Skąd pochodzą morele
Ojczyzną moreli jest kontynent azjatycki. Owoc ten pochodzi z terenów obecnego Kirgistanu, Chin i Korei. Chińczycy uprawiają morele już od 4 tysięcy lat [1].
Co ciekawe, łacińska nazwa moreli zwyczajnej brzmi Prunus armeniaca [2]. Skojarzenie z Armenią nie jest tu przypadkowe – dla Ormian morela jest jednym z narodowych owoców, a jej kolor znajduje się na fladze kraju [3].
Morele – kraje z największymi zbiorami (2024 r.)
Patrząc na historię, powinniśmy spodziewać się, że wśród największych producentów dominować będą kraje azjatyckie. Tak rzeczywiście jest – według danych FAO za 2024 r. w pierwszej dziesiątce znalazło się aż sześć krajów z Azji, trzy z Europy i jeden z Afryki.
W 2024 r. na świecie zebrano 4,597 mln t moreli. Łączna powierzchnia przeznaczona pod uprawę tego owocu wynosiła 655 146 ha (to odrobina mniej niż połowa terytorium województwa lubuskiego).
Zdecydowanym liderem okazała się Turcja, która odpowiadała za 27,6 proc. światowej produkcji. Drugie miejsce zajął Uzbekistan (11,46 proc.), a trzecie Tadżykistan (6,81 proc.).
Zaskoczeniem może być fakt, że w pierwszej dziesiątce zabrakło miejsca dla Chin – uplasowały się one dopiero na 15. miejscu (1,6 proc. globalnych zbiorów). Wyżej w zestawieniu była nawet skromna powierzchniowo Armenia – 11. miejsce z udziałem na poziomie 2,15 proc.
Poniżej prezentujemy infografikę z listą największych producentów moreli w 2024 r.
Produkcja moreli – wydajność z hektara (2024 r.)
Który kraj prowadzi najbardziej efektywną uprawę moreli? Z pierwszej trójki największych producentów wyróżnia się Uzbekistan, osiągający wydajność na poziomie 11,693 t/ha, co zapewniło mu 10. pozycję w zestawieniu.
Najlepsze pod kątem wydajności okazały się następujące kraje:
- Albania – 17,572 t/ha,
- Izrael – 17,013 t/ha,
- Egipt – 15,785 t/ha,
- Włochy – 14,105 t/ha,
- Jordania – 13,549 t/ha.
Turcja, lider pod kątem zbiorów, zanotowała wydajność na poziomie 8,329 t/ha (czyli mniej więcej połowę tego, co osiągnęła Albania).
Czy w Polsce uprawia się morele
Polska nie jest znaczącym producentem moreli na świecie. Zbiory tego owocu w 2024 r. wyniosły 3,5 tys. ton. Pod uprawę moreli przeznaczono w naszym kraju 1100 ha. Wydajność produkcji kształtowała się więc na poziomie 3,181 t/ha.
Największe plantacje w naszym kraju znajdują się w okolicach Tarnobrzega [4].
Zestawienia statystyczne
Największe zbiory moreli w 2024 r.
zbiory w mln ton
| Turcja | 1,269 |
| Uzbekistan | 0,526 |
| Tadżykistan | 0,313 |
| Iran | 0,304 |
| Włochy | 0,240 |
| Algieria | 0,173 |
| Pakistan | 0,169 |
| Afganistan | 0,167 |
| Hiszpania | 0,155 |
| Grecja | 0,122 |
| Armenia | 0,098 |
| Egipt | 0,086 |
| Francja | 0,082 |
| Rosja | 0,074 |
| Chiny | 0,073 |
| Syria | 0,070 |
| Japonia | 0,051 |
| Ukraina | 0,045 |
| Maroko | 0,040 |
| Tunezja | 0,037 |
Największa powierzchnia upraw moreli w 2024 r.
w tys. ha
| Turcja | 152,356 |
| Tadżykistan | 102,928 |
| Iran | 53,781 |
| Uzbekistan | 45,040 |
| Algieria | 24,923 |
| Chiny | 23,679 |
| Afganistan | 23,132 |
| Hiszpania | 17,300 |
| Włochy | 17,020 |
| Syria | 15,005 |
Największa wydajność w produkcji moreli w 2024 r.
w t/ha
| Albania | 17,572 |
| Izrael | 17,013 |
| Egipt | 15,785 |
| Włochy | 14,105 |
| Jordania | 13,549 |
| Stany Zjednoczone | 13,373 |
| Turkmenistan | 12,669 |
| Grecja | 12,352 |
| Pakistan | 12,023 |
| Uzbekistan | 11,693 |
Źródła
Dane: FAO
[1] Marta Pawlak, Morele – pochodzenie, charakterystyka, właściwości, wartości odżywcze, zastosowanie w kuchni, https://zywienie.medonet.pl/produkty-spozywcze/owoce/morele-pochodzenie-charakterystyka-wlasciwosci-wartosci-odzywcze/9w7hewz
[2] apricot, https://www.britannica.com/plant/apricot
[3] Pruna Armenica, czyli morela zwyczajna – narodowy symbol Armenii, https://www.bezkresy.pl/pruna-armenica-czyli-morela-zwyczajna-narodowy-symbol-armenii/
[4] Morele, https://zielona.interia.pl/rosliny-i-zwierzeta-morele,gsbi,4068
