Wino towarzyszy ludzkości od wieków i jest jednym z najstarszych napojów wytwarzanych przez człowieka. Szczególnie kojarzymy je z kulturą śródziemnomorską. W starożytnej Grecji mężczyźni na zakończenie posiłku pili aromatyczne wino rozcieńczone wodą [1]. Czy w tych rejonach powinniśmy poszukiwać śladów pierwszej winiarni? Odpowiedź jest krótka: nie, to błędne założenie. Najstarsze winiarnie nie znajdowały się ani w Grecji, ani na terenach starożytnego Rzymu.
Noe, winnica i wino
„Noe był rolnikiem i on to pierwszy zasadził winnicę. Gdy potem napił się wina, odurzył się [nim]…” – taki fragment znajdujemy w Starym Testamencie, w 9. rozdziale Księgi Rodzaju [2]. Przekazy biblijne jasno wskazują, że kolebką wina są tereny historycznej Armenii, gdzie po potopie znalazła się Arka Noego [3]. Według Pisma Świętego Noe miał więc przyczynić się do założenia pierwszej winnicy (miejsca uprawy winorośli). Wspomniana w tekście konsumpcja wina przez Noego sugeruje natomiast, że znano już sposoby przygotowywania tego napoju.
Czy w Armenii powstała pierwsza winiarnia?
Wykopaliska przeprowadzone w latach 2007–2012 w okolicach wioski Areni (prowincja Wajots Dor) przyczyniły się do odnalezienia prawdopodobnie najstarszej winiarni na świecie. Armeńscy i irlandzcy archeolodzy w Jaskini Ptasiej znaleźli gliniane naczynia, które okazały się pozostałościami po kompletnej linii produkcyjnej służącej do wyrobu wina. Znaleziono między innymi prasę do wyciskania soków (w następstwie deptania), kadzie fermentacyjne, amfory, dzbany i kubki z zaschniętymi resztkami wina. Archeolodzy natrafili także na pestki i skórki winogron. Wyniki badań wykazały, że obiekt powstał ponad 6 tys. lat temu, a jego zachowaniu sprzyjały chłodne i suche warunki panujące w jaskini [3].
Badania wykazały więc, że Armenię można z dużym prawdopodobieństwem uznać za kolebkę winiarstwa. Odkryta winiarnia Areni-1 powstała ok. 4100–4000 r. p.n.e. i jest znacznie starsza od podobnych obiektów znalezionych na terytorium Gruzji i Iranu [3].
Najstarsza winiarnia działająca do dziś
Warto przy tej okazji sprawdzić, która winiarnia może poszczycić się zacnym wiekiem i nadal jest aktywna. W tym gronie zwycięzcą jest Staffelter Hof – niemiecka winiarnia, która działa od 862 roku [4].
Nie Grecja, nie Rzym…
Choć wino nam, Europejczykom, kojarzy się z antyczną kulturą, Dionizosem, Grekami oraz Rzymianami, to musimy pamiętać, że kolebką tego napoju wcale nie jest Stary Kontynent. To właśnie w Armenii już 6 tysięcy lat temu ludzie potrafili wykorzystywać sfermentowane owoce do przygotowania wina. Tam też odkryto najstarszą znaną instalację do produkcji wina, uznawaną za najstarszą winiarnię świata.
Źródła
[1] Colette Estin, Helene Laporte, Książka o mitologii Greków i Rzymian, Wydawnictwo RTW 1995, 1999.
[2] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Tysiąclecia, Pallottinum, Poznań 2012.
[3] Marek Tomaszewski, Najstarsza winiarnia świata, https://poznaj-swiat.pl/article/2443/najstarsza-winiarnia-swiata
