Nazwa Mercosur w ostatnich tygodniach często przewijała się w informacjach medialnych – w kontekście umowy z Unią Europejską. Ta organizacja, związana z Ameryką Południową, ma istotne znaczenie dla światowego rolnictwa – i to trzeba podkreślić. Brazylia i Argentyna to ważni dostawcy w przypadku wielu produktów rolnych.
Warto więc się przyjrzeć rolnictwu w krajach Mercosur i, na bazie danych statystycznych FAO, sprawdzić, jakie znaczenie dla światowej produkcji żywności ma ten region.
Kraje wchodzące w skład Mercosur
Najpierw jednak wskażmy członków interesującej nas organizacji.
Na początku 2026 roku do Mercosur należało 6 państw Ameryki Południowej:
- Argentyna,
- Boliwia (dołączyła w 2024 roku),
- Brazylia,
- Paragwaj,
- Urugwaj,
- Wenezuela (obecnie zawieszona w prawach członka).
Obok pełnoprawnych członków Mercosur mamy też kraje stowarzyszone z tą organizacją, które korzystają ze strefy wolnego handlu, ale nie uczestniczą w unii celnej. Do tego grona zaliczamy Chile, Kolumbię, Ekwador, Gujanę, Panamę, Peru oraz Surinam [1].
Produkcja roślinna w Mercosur
Na początek przyjrzyjmy się produkcji roślinnej.
Przedstawione wartości dotyczą 2023 roku i są efektem obliczeń przeprowadzonych na danych udostępnianych przez FAO.
Soja – ponad połowa światowej produkcji
Zacznijmy od soi, bo tu kraje Mercosur mają się czym chwalić. Członkowie organizacji odpowiadali za 51,65 proc. światowej produkcji w 2023 roku. Udział poszczególnych państw wynosił odpowiednio:
- Brazylia – 40,99 proc.,
- Argentyna – 6,75 proc.,
- Paragwaj – 2,75 proc.,
- Boliwia 0,99 proc.,
- Urugwaj – 0,17 proc.
Warto zaznaczyć, że zachodnia półkula jest kluczowa dla uprawy soi. Pierwsze i trzecie miejsce wśród największych producentów zajmowała odpowiednio Brazylia i Argentyna. Druga lokata przypadła Stanom Zjednoczonym, których udział w globalnej produkcji wynosił 30,54 proc.
Można pokusić się o stwierdzenie, że świat bez półkuli zachodniej byłby światem praktycznie pozbawionym soi.
Trzcina cukrowa – bezkonkurencyjna Brazylia
Światowy cukier w 80 proc. wytwarzany jest z trzciny cukrowej [2]. Roślina ta ma więc kluczowe znaczenie dla wielu działów gospodarki.
Niekwestionowanym liderem na polu produkcji trzciny cukrowej jest Brazylia, która odpowiadała w 2023 roku za 38,63 proc. światowej produkcji.
Udział krajów Mercosur w globalnej produkcji wynosił ostatecznie 40,27 proc.
Pomarańcze
Co czwarta pomarańcza na świecie miała związek z pracą brazylijskiego farmera (2023 rok). Brazylia była zdecydowanym liderem w zestawieniu krajów zajmujących się uprawą tych owoców (udział na poziomie 25,22 proc.).
Sumarycznie członkowie Mercosur odpowiadali za ok. 28 proc. światowej produkcji pomarańczy.
Kukurydza
Uprawa kukurydzy ma spore znaczenie w krajach Mercosur. W rankingu krajów o największej produkcji w pierwszej dziesiątce znajdziemy aż dwóch przedstawicieli tej organizacji. Brazylia, z udziałem w globalnej produkcji w 2023 roku na poziomie 10,63 proc., zajęła trzecie miejsce, a Argentyna czwarte (3,34 proc.).
Dla porównania: kluczowi gracze na tym polu ze strony Unii Europejskiej byli w stanie wytworzyć połowę tego co Argentyna. Francja odpowiadała za 1,03 proc. światowej produkcji kukurydzy, a Polska za 0,72 proc.
Inne
Kraje Mercosur mają też znaczenie w przypadku innych działów produkcji roślinnej. W tym miejscu wskażmy to obszary, w których udział członków Mercosur w globalnej produkcji wyniósł łącznie więcej niż 10 proc. (bez uwzględnienia Wenezueli, która jest zawieszona w prawach członka).
Yerba mate
Praktycznie 100 proc. światowej produkcji łącznie (Argentyna 52,28 proc., Brazylia 39,22 proc., Paragwaj 8,5 proc.).
Orzechy brazylijskie
90,9 proc. światowej produkcji łącznie (Brazylia 46,57 proc., Boliwia 44,33 proc.).
Komosa ryżowa
36,86 proc. światowej produkcji (całość Boliwia).
Boliwia zajęła 2 miejsce na świecie (po Peru, które jest stowarzyszone z Mercosur).
Kawa zielona
30,99 proc światowej produkcji łącznie (Brazylia 30,78 proc.)
Brazylia była niekwestionowanym liderem na świecie w tym zakresie.
Siemię kanarowe (kanar)
20,35 proc. światowej produkcji łącznie (Argentyna 18,43 proc., Urugwaj 1,92 proc.).
Argentyna zajęła 3 miejsce.
Mięta pieprzowa, mięta zielona/kłosowa
19,57 proc. światowej produkcji (w całości Argentyna).
Argentyna zajęła 2 miejsce (po Maroku).
Cytryny i limonki
16,13 proc. światowej produkcji łącznie (Argentyna 8,45 proc., Brazylia 7,29 proc.).
Pieprz surowy
14,80 proc. światowej produkcji łącznie (praktycznie w całości Brazylia).
Brazylia zajęła 2 miejsce (po Wietnamie).
Fasola sucha
13,39 proc. światowej produkcji łącznie (Brazylia 10,17 proc., Argentyna 2,78 proc.).
Brazylia zajęła 2 miejsce (po Indiach).
Tytoń nieprzetworzony
13,25 proc. światowej produkcji łącznie (Brazylia 11,35 proc., Argentyna 1,79 proc.).
Brazylia zajęła 3 miejsce (po Chinach i Indiach).
Tungowiec nasiona
12,92 proc. światowej produkcji łącznie (Paragwaj 11,46 proc., Argentyna 1,43 proc.).
Paragwaj zajął 2 miejsce (po Chinach, które odpowiadają za 85,46 proc. globalnej produkcji).
Sorgo
12,45 proc. światowej produkcji łącznie (Brazylia 7,85 proc., Argentyna 2,81 proc.).
Bawełna z nasionami
11,51 proc. światowej produkcji łącznie (Brazylia 10,23 proc., Argentyna 1,22 proc.).
A co z bananami?
Na tej liście zabrakło bananów, które polski konsument może utożsamiać z Ameryką Południową. Kraje Mercosur nie miały w tym przypadku udziału w globalnej produkcji na poziomie 10 proc., więc nie uwzględniliśmy ich w zestawieniu.
Przy tej okazji warto jednak nadmienić, że Brazylia jest szóstym największym producentem tych owoców, osiągając udział na poziomie 4,90 proc. (co ciekawe, pozycję wyżej zajął Ekwador, który jest państwem stowarzyszonym z Mercosur).
Produkcja zwierzęca w Mercosur
Teraz spójrzmy na produkcję zwierzęcą.
Bydło
Ameryka Południowa bydłem stoi – i to bez dwóch zdań. Świadczyć mogą o tym wszystkie dostępne dane statystyczne. W krajach Mercosur żyje co 5 przedstawiciel bydła na świecie (udział w światowym pogłowiu wynosił w 2023 roku aż 20,9 proc.). Brazylia jest niekwestionowanym liderem pod kątem pogłowia tych zwierząt (238,626 mln sztuk, o ponad 44 mln więcej niż drugie w zestawieniu Indie).
Zarówno w samej Brazylii, jak i Argentynie, pogłowie bydła przewyższa liczbę mieszkańców (w Brazylii 238 mln kontra 212 mln, w Argentynie 54 mln kontra 48 mln). Ciekawym przypadkiem jest Urugwaj, w którym mieszka 3,3 mln ludzi i… 11,877 mln sztuk bydła.
Jak to przekłada się na produkcję zwierzęcą? Otóż członkowie Mercosur odpowiadali za:
- 25,12 proc. światowej produkcji podrobów wołowych (Brazylia 1 miejsce),
- 23,59 proc. światowej produkcji tłuszczu wołowego (Brazylia 2 miejsce),
- 23,16 proc. światowej produkcji skór (Brazylia 3 miejsce),
- 22,8 proc. światowej produkcji mięsa wołowego z kością (Brazylia 2 miejsce, Argentyna 4 miejsce),
- 6,56 proc. światowej produkcji mleka krowiego (surowego) (Brazylia 4 miejsce).
Jak więc widać, bydło w krajach Mercosur hodowane jest głównie pod kątem pozyskania mięsa.
Ciekawym przypadkiem jest tutaj Urugwaj. Ten niewielki kraj miał udział w globalnej produkcji mięsa wołowego na poziomie 0,86 proc. Najwięksi producenci w Unii Europejskiej osiągnęli natomiast wynik następujący: Francja 1,87 proc., Hiszpania 1 proc., Włochy 0,89 proc. Urugwaj mógł się więc śmiało porównywać z Włochami, które przede wszystkim ludnościowo nad nim górują.
Świnie
W krajach Mercosur hoduje się 5,55 proc. wszystkich świń świata. W Brazylii pogłowie trzody chlewnej wynosiło ok. 42,997 mln szt., w Argentynie 5,887 mln, w Boliwii 3,19 mln. Nie ma tu ogromnej dysproporcji w porównaniu do np. krajów Unii Europejskiej. W Hiszpanii pogłowie trzody chlewnej wynosiło 33,803 mln, w Niemczech 21,223 mln, we Francji 11,794 mln.
Kraje Mercosur w 2023 roku osiągnęły następujący udział w globalnej produkcji:
- tłuszczu wieprzowego – 4,53 proc.,
- podrobów wieprzowych jadalnych – 4,53 proc.,
- mięsa wieprzowego – 5,02 proc.
W zestawieniach Brazylia często lokowała się na podium, zajmując 3 lub 4 miejsce.
Kurczęta
Według danych FAO za 2023 rok w krajach Mercosur hoduje się ok. 7,45 proc. wszystkich kurcząt świata. Na ten wynik wpływa głównie Brazylia (5,91 proc.) oraz Boliwia (0,84 proc.).
Kraje Mercosur odpowiadały za 14,03 proc. globalnej produkcji mięsa z kurcząt. Brazylia zajęła 3 lokatę w tym zestawieniu, osiągając udział na poziomie 11,73 proc. Argentyna mogła poszczycić się wynikiem 1,81 proc. Taki sam udział procentowy w światowej produkcję jak Argentyna miała Polska – lider Unii Europejskiej pod tym kątem.
Na polu produkcji jaj wyniki krajów Mercosur nie były aż tak spektakularne, co wskazuje na zastosowanie kurcząt głównie w celu pozyskania mięsa. Otóż członkowie organizacji odpowiadali w 2023 roku za 5,05 proc. światowej produkcji jaj.
Konie
W krajach Mercosur żyje aż 17,14 proc. wszystkich koni świata (2023 rok). Sprawdźmy, na ile zwierzęta te wykorzystywane były do pozyskiwania mięsa.
Otóż udział członków Mercosur w światowej produkcji końskiego mięsa wyniósł zaledwie 6,32 proc. (Brazylia 2,89 proc., Argentyna 2,49 proc., Urugwaj 0,72 proc.), a podrobów jadalnych uzyskiwanych z tych zwierząt 8,27 proc. (Brazylia 4,77 proc., Argentyna 2,46 proc., Urugwaj 0,71 proc.).
Nie mamy więc tutaj do czynienia z podejściem do koni typowym dla krajów azjatyckich, gdzie zwierzęta te hoduje się dla pozyskania pożywienia. Dla przykładu: Kazachstan miał udział w globalnym pogłowiu koni na poziomie 6,99 proc., ale odpowiadał aż za 21,5 proc. produkcji końskiego mięsa. Proporcje zgoła odmienne niż w krajach Mercosur.
Pszczoły
Dane FAO pokazują, że w krajach Mercosur znajduje się ok. 4,65 proc. wszystkich pszczół. Przekłada się to na następujące wyniki osiągane przez członków organizacji:
- 12,73 proc. udziału w światowej produkcji wosku pszczelego (sama Argentyna za 7,75 proc.),
- 9,06 proc. udziału w światowej produkcji miodu naturalnego (Argentyna 4,41 proc., Brazylia 3,86 proc.).
Południowoamerykańskim pszczołom i pszczelarzom nie można więc odmówić zaangażowania na tym polu.
Podsumowanie
Kraje Ameryki Południowej, a zwłaszcza Brazylia i Argentyna, mają ogromny potencjał w zakresie produkcji rolnej – i potrafią go wykorzystać. Nie należy jednak zapominać o tym, że kraje Mercosur przodują np. w zakresie wykorzystania pestycydów – stosują 3,5 razy więcej środków ochrony roślin na hektar niż kraje Unii Europejskiej [3]. W samej zaś Brazylii rozwój rolnictwa przez wiele lat odbywał się kosztem amazońskiej puszczy, której powierzchnię redukowano, aby zyskać nowe tereny pod pola uprawne bądź pastwiska [4].
Tytułem podsumowania można stwierdzić, że państwa Mercosur są kluczowe dla światowego rolnictwa w kontekście:
- uprawy soi oraz trzciny cukrowej,
- hodowli bydła i produkcji wołowiny.
Gdyby kraje Mercosur z dnia na dzień przestały trudnić się rolnictwem, to na pewno ceny niektórych produktów na światowych rynkach (np. wołowina, soja) znacząco poszłyby w górę.
Dane FAO za 2023 rok i obliczenia własne
Dane dot. ludności – Worldometers
Źródła
[1] https://www.mercosur.int/en/about-mercosur/mercosur-countries/
[2] Rozmieszczenie upraw trzciny cukrowej i buraka cukrowego na świecie, https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/D75GGUmgX
[3] Mercosur zużywa ponad trzy razy więcej pestycydów niż UE. Dane z 2023 r. alarmują rolników i konsumentów, https://nawozy.eu/aktualnosci/wiadomosci-terenowe/unia-europejska/polska-centralna/mercosur-zuzywa-ponad-trzy-razy-wiecej-pestycydow-niz-ue-dane-z-2023-r-alarmuja-rolnikow-i-konsumentow
[4] Brzeziński Wojciech, Jest szansa dla Amazonii. Tempo wylesiania dżungli spadło o połowę, https://zielona.interia.pl/przyroda/news-jest-szansa-dla-amazonii-tempo-wylesiania-dzungli-spadlo-o-p,nId,7258367