Wymogi Wzajemnej Zgodności, a płatności dla rolników

Jak ugryźć 18 miliardów, czyli wymogi wzajemnej zgodności a dopłaty bezpośrednie dla rolników

W 2021 roku aż 18 mld zł ma trafić do kieszeni rolników jako dopłaty bezpośrednie. Ich otrzymanie zależy od całorocznego stosowania się przez rolnika do norm wymogów wzajemnej zgodności. Jest o co walczyć, warto więc wiedzieć, co może kontrolować Inspekcja Weterynaryjna i ARIMR. Kontrole dotyczą także obszarów niezgłoszonych do płatności, a stwierdzone uchybienia obniżają kwotę dopłat bezpośrednich!

Ocena stosowania w gospodarstwie szeregu zasad i norm określonych w wymogach wzajemnej zgodności przekłada się na dopłaty bezpośrednie oraz niektóre płatności z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Dbałość o ich przestrzeganie jest wysoce korzystna. Jak podaje ARIMR, w 2021 roku na dopłaty bezpośrednie przeznaczono ponad 18 mld zł, a wnioski złożyło ok. 1,4 mln rolników.

Wymogi wzajemnej zgodności (WWZ), a dopłaty bezpośrednie

Wzajemna zgodność to powiązanie dopłat dla rolników (płatności bezpośrednich oraz niektórych płatności z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich) z ich zobowiązaniem do prowadzenia gospodarstwa zgodnie z zapisami prawa unijnego, normami utrzymania gruntów w Dobrej Kulturze Rolnej (DKR) zgodnej z ochroną środowiska, oraz wymogami odnośnie zarządzania (SMR).

Gospodarstwo rolnika, który ubiega się o dopłaty bezpośrednie, podlega punktowej ocenie naruszeń WWZ. Nieprzestrzeganie zasad WWZ ma wpływ na liczbę otrzymanych punktów, a w efekcie prowadzi do zmniejszenia przyznanej kwoty.

Istotnym jest, że te punkty karne muszą wynikać z ewidentnej winy rolnika. Na przykład nie będzie podlegać negatywnej ocenie punktowej fakt, że zwierzęta nie posiadają kolczyków, jeżeli rolnik okaże dowód złożenia wniosku o duplikaty utraconych kolczyków.

Dopłaty bezpośrednie niepowiązane z WWZ

Jeżeli rolnik uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw, to uzyskiwane przez niego dopłaty bezpośrednie nie są powiązane z przestrzeganiem przepisów WWZ. Dla takich rolników maksymalna płatność w 2020 roku (finansowanych z budżetu UE) wynosiła 1250 euro.

Jakich zasad WWZ przestrzegać, by otrzymać dopłaty bezpośrednie?

Rolnicy, którzy ubiegają się o dopłaty bezpośrednie zobowiązują się do przestrzegania przez cały rok kalendarzowy norm i wymogów, które dotyczą:

• Ochrony środowiska, zmiany klimatu oraz utrzymania gruntów w Dobrej Kulturze Rolnej. Warto pamiętać, że od 2018 roku WWZ objęło także pozwolenia wodno-prawne, normy określające strefy buforowe wzdłuż cieków wodnych oraz ochronę wód przed zanieczyszczeniem azotanami (kontroluje to Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ARIMR).
• Zdrowia publicznego, zwierząt i roślin oraz identyfikacji i rejestracji zwierząt (IRZ), co odpowiednio kontrolują ARiMR i Inspekcja Weterynaryjna (IW). Warto pamiętać, że od 2019 roku obowiązują nowe wymogi związane z IRZ.
• Dobrostanu zwierząt, co kontroluje Inspekcja Weterynaryjna.

Kontrole ARIMR i Inspekcji Weterynaryjnej są przeprowadzane na obszarze całego gospodarstwa rolnego, na działkach zadeklarowanych we wniosku, zgłoszonych jak i niezgłoszonych do płatności oraz we wszystkich miejscach chowu i hodowli zwierząt, które należą do gospodarstwa.

Przykładowe obszary kontroli

Liczba przyznanych podczas kontroli WWZ punktów przekłada się na dopłaty bezpośrednie.

1. W ramach WWZ ocenie podlega przestrzeganie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, np.:

• czy w gospodarstwie są wypalane grunty (zakaz)?
• czy co najmniej do 1 listopada utrzymywana jest okrywa ochronna gleby (np. ściernisko, resztki po żniwach) na przynajmniej 30% gruntów ornych obszarów zagrożonych erozją wodną (nakaz)?
• czy w pobliżu wód powierzchniowych stosowane są nawozy (wymagane są strefy buforowe)?
• czy między 15 kwietnia a 31 lipca przycinane były drzewa lub żywopłoty (zakaz)?

2. Kontrolowane jest też stosowanie się do programu zmniejszania zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu, np.:

• czy budynek, w którym przechowywany jest obornik, ma nieprzepuszczalne podłoże (nakaz)?
• jaka jest pojemność zbiorników na płynne nawozy naturalne i czy jest wystarczająca na 6 miesięcy ich przechowywania?

3. Kolejnym obszarem, który wpływa na dopłaty bezpośrednie, jest stosowanie środków ochrony roślin, np.:

• czy rolnik posiada aktualne zaświadczenie ukończenia szkolenia w zakresie ich stosowania?
• czy aktualne jest zaświadczenie o sprawności opryskiwacza?

Gdzie szukać informacji o WWZ i ich wpływie na dopłaty bezpośrednie dla rolników?

Masz pytania? Więcej informacji o wymogach wzajemnej zgodności i dopłatach bezpośrednich uzyskasz w ośrodkach doradztwa rolniczego, a także w regionalnych i powiatowych oddziałach ARIMR.

Źródła:

1. https://www.gov.pl/web/rolnictwo/normy-i-wymogi-wzajemnej-zgodnosci-cross-compliance2
2. https://www.gov.pl/web/arimr/normy-i-wymogi-wzajemnej-zgodnosci2
3. https://www.gov.pl/web/arimr/kontrola-na-miejscu-w-zakresie-wzajemnej-zgodnosci
4. https://www.gov.pl/web/arimr/ponad-775-mld-zl-z-tytulu-tegorocznych-doplat-bezposrednich-oraz-platnosci-obszarowych-prow-na-kontach-rolnikow
5. Zdjęcie: nattanan23 / 34 images