Ptasia grypa – charakterystyka oraz regulacje prawne, cz. 1/2

Grypa ptaków (Avian Influenza) to obecnie jedna z dwóch chorób drobiu zwalczanych z urzędu. Wspólnie z rzekomym pomorem drobiu znajdują się w załączniku nr 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Największym rezerwuarem influenzy są ptaki wolnożyjące, zwłaszcza wodno-błotne, migrujące. Z kolei najwrażliwszym gatunkiem grzebiącym jest indyk.

Etiologia

Chorobę wywołują niektóre szczepy podtypów H5 i H7 wirusa grypy typu A, który posiada zdolność do przełamywania bariery międzygatunkowej. Jednak dotychczas nie stwierdzono na świecie ani jednego przypadku zakażenia wirusem HPAI/H5N8 u człowieka i w chwili obecnej nie ma podstaw do wprowadzania ponadstandardowych środków prewencyjnych w odniesieniu do ludzi.

Patogenność

• HPAI Highly Pathogenic Avian Influenza – najbardziej zjadliwy, śmiertelność do 100%
• MPAI Mildly Pathogenic Avian Influenza
• LPAI Low Pathogenicity Avian Influenza – wywołują łagodną postać influenzy z objawami ze strony układu oddechowego i pokarmowego

HPAI nie występuje w środowisku naturalnym. W jaki sposób więc dochodzi do powstania tego szczepu? W organizmie żywym wirus LPAI ulega transformacji w HPAI w wyniku wielokrotnego przenoszenia wirusa pomiędzy ptakami w budynkach inwentarskich.

Na zakażenie wirusami grypy ptaków podatne są prawie wszystkie gatunki ptaków, jednak stopień wrażliwości poszczególnych gatunków jest zróżnicowany.

• Kury i indyki – duża wrażliwość na zakażenie, występowanie klinicznej postaci choroby.
• Kaczki i gęsi – wrażliwość na zakażenie wszystkimi szczepami wirusa AI, ale tylko niektóre bardzo zjadliwe wirusy wywołują kliniczną postać choroby. Drób wodny uważa się za potencjalny rezerwuar i źródło wirusa dla drobiu.
• Perliczki, przepiórki, bażanty i kuropatwy – wrażliwość podobna jak u kur i indyków.
• Strusie – występują objawy oddechowe i nerwowe, biegunka, osłabienie i upadki 20–30%.

Wrażliwość

Wirus jest wrażliwy na ogólnie dostępne środki odkażające oraz wysychanie. W zbiornikach wodnych (stawy, jeziora), często zanieczyszczonych przez migrujące ptaki wodne, jest zakaźny przez 4 dni w temp 22°C i ponad 30 dni w temp 0°C. Wirus grypy ptaków może ponadto zachowywać aktywność w środowisku kurnika przez 5 tygodni.

Droga zakażenia

Zakażenie ptaków następuje drogą oddechową i pokarmową przez kontakt bezpośredni z chorymi lub zakażonymi bezobjawowo ptakami. Chore ptaki wydalają wirus z wydzieliną z układu oddechowego, worka spojówkowego, a także z kałem. Ta ostatnia droga zakażenia odgrywa najistotniejszą rolę w szerzeniu się influenzy.

Rozprzestrzenienie wirusa może następować również poprzez zanieczyszczoną paszę, wodę, nawóz, ściółkę, sprzęt i środki transportu. Bardzo ważną rolę w rozprzestrzenianiu wirusa grypy ptaków odgrywa człowiek, który poprzez zanieczyszczone ubranie, obuwie, sprzęt i produkty może przyczynić się do przeniesienia choroby.

Objawy kliniczne

• HPAI – brak objawów klinicznych do 2 dni od zakażenia
  • Po 2 dniach – silne osłabienie, zatrzymanie nieśności, zaburzenia nerwowe, drżenia szyi i głowy, skręty szyi, zarzucanie głowy na grzbiet, trudności w staniu, trudności w oddychaniu, prychanie, obrzęk zatok podoczodołowych, obrzęk głowy i szyi, sinica nieopierzonych części skóry, biegunka (rozrzedzony kałomocz z domieszkami krwi).

Zmiany anatomopatologiczne

• HPAI – do 2 dni po zakażeniu brak zmian makroskopowych
  • Po 2 dniach w przekrwienia i wybroczyny oraz ogniska nekrotyczne w nieopierzonej skórze; wybroczyny w nasierdziu, mięśniu sercowym, żołądku gruczołowym i mięśniowym; ogniska martwicze w trzustce, śledzionie, sercu, wątrobie, nerkach.

Leczenie i zwalczanie

Brak leczenia. Brak szczepień profilaktycznych.

W przypadku wystąpienia ptasiej grypy, niestety konieczna jest likwidacja stada, co oznacza uśmiercenie dziesiątek, czasem tysięcy ptaków.

Autorką tekstu jest Klaudia Lenhardt specjalistka ds. ubezpieczeń zwierząt w Concordii Polska T.U. S.A.

Zdjęcie: Pixabay

Przydatne strony

Zwalczanie:

• Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (dostęp 15.03.2021 r.)

• Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie zwalczania grypy ptaków (dostęp 15.03.2021 r.)

Bioasekuracja:

• Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 kwietnia 2017 r. w sprawie zarządzenia środków związanych z wystąpieniem wysoce zjadliwej grypy ptaków (dostęp 15.03.2021 r.)

Stan ognisk:

• https://www.wetgiw.gov.pl/main/komunikaty (dostęp 15.03.2021 r.)
• https://krd-ig.com.pl/bez-kategorii/stan-ognisk-ptasiej-grypy-w-polsce/ (dostęp 15.03.2021 r.)

Bibliografia:

• Strona internetowa Głównego Inspektoratu Weterynarii
• Ćwiczenia prowadzone przez zespół prof. dr hab. Andrzeja Koncickiego, Katedra Chorób Ptaków, 2019 UWM Olsztyn

____________________________

Chcesz wiedzieć więcej?

Choroby rejestrowane: czym jest mykoplazmoza, chlamydioza, choroba Mareka i Gumboro?

Prewencja przede wszystkim. Dziś o bioasekuracji

Jajko czy kura, kilka słów o drobiu i zagrożeniach w produkcji